świstak.codes
O programowaniu, informatyce i matematyce przystępnym językiem
Co jest po drugiej stronie, czyli jak rozpoznawać LLM-y?
Grafika wygenerowana przez ChatGPT
Tekst napisany przez człowieka.

W świecie modeli językowych dość często możemy spotkać tajne, testowe premiery nowych modeli. Pojawia się na różnych platformach dostępny po API model oznaczony jako „stealth” i w Internecie rusza cała lawina domysłów, kto tak naprawdę stoi za daną premierą. Dodatkowo 10 września dowiedzieliśmy się, że niektórzy chińscy dostawcy przekierowywali użytkowników ze swoich modeli do Anthropica bez wiedzy obu stron. Pytanie brzmi, czy da się rozpoznać z którym modelem rozmawiamy, gdy nie wiemy tego wprost? Okazuje się, że są na to sposoby — zapoznajmy się z nimi. Przede wszystkim z tymi testami, które możemy łatwo przeprowadzić na własną rękę.

Czytaj więcej
Cofnij-ponów — jak to się robi?
Grafika wygenerowana przez ChatGPT
Tekst napisany przez człowieka.

Podstawową funkcją w aplikacjach, gdzie pozwalamy użytkownikom na edycję czegokolwiek, jest możliwość cofania i ponawiania zmian, nieraz nazywana u nas z angielskiego „undo-redo”. Każdy kto miał okazję programować wie, że wbrew pozorom nie jest to prosty i oczywisty temat. Zobaczmy, jakie są podejścia do implementacji.

Czytaj więcej
Sztuczna inteligencja — mity a rzeczywistość
Rysunek świstaka wygenerowany przez Seedream 4.5. Oko na okładce: Cryteria, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons
Tekst napisany przez człowieka.

Od czasów premiery ChatGPT pod koniec 2022 r. można śmiało powiedzieć, że świat się zmienił. Nawet nie chcę tu wchodzić w to, czy zmiany są na lepsze czy gorsze pod kątem tego, jak sztuczna inteligencja wpłynęła na ludzi, w jaki sposób pracujemy bądź korzystamy z Internetu. Jednak jest jedno zjawisko, które zdecydowanie mi się nie podoba — ogromna liczba mitów, teorii spiskowych i półprawd, które są ochoczo powielane przez technologicznych influencerów. A co gorsza, wykorzystywane są one w celach marketingowych przez największe firmy AI. W tym artykule postaram się wyjaśnić, z czym tak naprawdę mamy do czynienia jako sztuczną inteligencją w połowie roku 2026, a także przy okazji obalić kilka powszechnych mitów.

Czytaj więcej
Podobieństwo wektorów, czyli jak działają bazy wektorowe
Zdjęcie wygenerowane przez Canva AI.
Tekst napisany przez człowieka.

W dobie sztucznej inteligencji i ogromnych zbiorów danych bardzo duże znaczenie zyskały bazy wektorowe. Pozwalają na indeksowanie danych za pomocą wektorów, co umożliwia szybkie wyszukiwanie podobnych elementów. Tylko jak to wygląda z technicznego punktu widzenia? W jaki sposób określamy podobieństwo wektorów? Jak to możliwe, że jesteśmy w stanie zrobić to tak szybko, nawet jeśli danych jest mnóstwo? Przyjrzyjmy się temu bliżej.

Czytaj więcej
Jak działają kody 2FA?
Zdjęcie wygenerowane przez Canva AI.
Tekst napisany przez człowieka.

W celu lepszego zabezpieczenia dostępu do naszych kont wiele serwisów oferuje możliwość włączenia dwuetapowej weryfikacji. Odbywa się ona zwykle przez podanie dodatkowego kodu wysyłanego przez SMS, e-mail lub generowanego przez specjalną aplikację. Ten drugi sposób jest zdecydowanie bezpieczniejszy i najciekawszy z technicznego punktu widzenia, bo wymaga tylko jednorazowego kontaktu z serwerem, a potem działa całkowicie offline. Jak to możliwe? Dowiedzmy się.

Czytaj więcej
Problem selekcji
Zdjęcie wygenerowane przez Canva AI.
Tekst napisany przez człowieka.

Szukanie największego lub najmniejszego elementu w zbiorze danych to jedno z najprostszych zadań algorytmicznych, które implementował zapewne każdy, kto miał styczność z programowaniem. Jednak co zrobić, gdy chcemy znaleźć drugi z kolei największy element? A może trzeci najmniejszy? Albo może po prostu k-ty element? Czy da się to zrobić bez wcześniejszego posortowania zbioru? Nazywamy to problemem selekcji i przyjrzymy się mu w tym artykule.

Czytaj więcej
Liczby zespolone
Zdjęcie wygenerowane przez Canva AI.
Tekst napisany przez człowieka.

We wczesnych latach nauki uczono nas, że liczby możemy rozpisać na poziomej osi liczbowej. Zaczynaliśmy z lewej od zera i stawialiśmy kreski co kratkę w zeszycie, pisząc kolejne liczby naturalne. Tylko tak naprawdę czy coś nas powstrzymuje przed dołożeniem kolejnej, tym razem pionowej osi i wyznaczeniem liczb jako punktów na płaszczyźnie? W dużym skrócie na tym polegają liczby zespolone, z którymi zmierzył się chyba każdy student informatyki. Ale czy są w ogóle przydatne w programowaniu, albo i w ogóle w życiu, czy są tylko urojeniem matematycznym? Sprawdźmy to.

Czytaj więcej
Znajdowanie dominującej barwy
Zdjęcie wygenerowane przez Midjourney.
Tekst napisany przez człowieka.

Niemal 4 lata temu na blogu opublikowałem artykuł „Podstawowe operacje na barwach”, gdzie opisałem, w jaki sposób przekonwertować obraz na skalę szarości, zmienić jasność, kontrast, wykonać korekcję gamma, a także wykonać inwersję barw (czyli konwersję do negatywu). Powróćmy do tej tematyki i omówmy kolejną wartą uwagi i przydatną operację: znajdowanie dominującej barwy w obrazie.

Czytaj więcej
Określanie trudności pisania słowa
Zdjęcie wygenerowane przez Midjourney.
Tekst napisany przez człowieka.

Pisząc na klawiaturze, pewnie nieraz zauważyłeś(-aś), że niektóre słowa pisze się prościej, inne ciężej. Szczególnie możemy tego doświadczyć, ucząc się bezwzrokowego pisania na klawiaturze, kiedy to niektóre wyrazy możemy wpisać, praktycznie nie ruszając palcami, a inne wymagają od nas większej gimnastyki. Intuicyjnie jesteśmy w stanie powiedzieć, które słowa są trudniejsze do napisania, ale czy da się to jakoś zmierzyć?

Czytaj więcej
Silnia i powiązane zagadnienia
Zdjęcie wygenerowane przez Midjourney.
Tekst napisany przez człowieka.

Silnia to jedna z szerzej znanych funkcji matematycznych. Z jednej strony podczas nauki matematyki kojarzymy ją mocno z kombinatoryką, z drugiej podczas nauki programowania stanowi sztandarowy przykład rekurencji (zaraz obok ciągu Fibonacciego). Ten temat jednak warto rozszerzyć, bo wychodząc poza te dwa konteksty, trafimy na całkiem ciekawe zagadnienia matematyczne.

Czytaj więcej